الدرجه الثانيه : تجرد عين الجمع عن درك العلم حقيقت جمع بايد از درك علم مرسوم پاك و مجرد شود و هيچ اثر از علم در آن مشاهده نشود . براى اينكه علم در رسوم است و حضرت جمع محو رسوم است . صاحب اين درجه از سلوك در مقام تجريد حضرت جمع است ، پس بايد خالى از اعتبار علم رسمى باشد . مراد از علم ، درك انسان نيست ، بلكه ديدن حضرت جمع است ، كه آن اعلى درجهء شهود است . الدرجه الثالثه : تجريد الخلاص من شهود التجريد . درجه سوم : تجريد ؛ يعنى از شهود تجريد رهايى يابد ؛ يعنى ، مشاهده نكند كه در حال تجريد است يا مجرّد شده است و اين به دليل شدت استغراق و فناى او در عين الجمع است . جناب مولوى دربارهء استغراق و مقام فناى سالك در حضرت جمع مىگويد : اگر به صورت خود بنگرى ، دو چشم مىبينى ؛ اما اگر در نور يار توجه كنى ، نور دو چشم تو در آن يكى مىشوند : چون به صورت بنگرى چشم تو دوست * تو به نورش در نگر كز چشم رُست نور هر دو چشم ، نتوان فرق كرد * چون كه در نورش نظر انداخت مرد